Lazarus Tutorial/mk: what changed

Revision 2 to 3. Removed lines have a minus sign; added lines have a plus sign.

Old	New		Line
1	1		This is the start of a Lazarus Tutorial. Please feel free to add your experiences to it.
2	2
3	3		## Краток преглед
4	4
5	5		Lazarus е слободена и отворена алатка за усовршен код за FreePascal компајлер (објект pascal), кој исто така е слободен и отворен код. Lazarus IDE ([screenshot](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/kbdata/lazide.jpg)) е стабилен и се одликува со богата средина за програмирање и креирање на самостојни графички и конзолни апликации. Тековно работи на Linux, FreeBSD и Win32 и обезбедува приспособлив уредувач на код и креиран визуелен тип на средина заедно со пакет-менаџер, пребарувач на грешки и целосна GUI интеграција со FreePascal компајлерот.
6	6
7	7		## Како да почнете - вашата прва Lazarus програма!
8	8
9	9		Благодарност до ([[Корисник:Kirkpatc]])
10	10
11	11		Набавете, инсталирајте ([[Инсталирање на Lazarus]]) и стартувајте го Lazarus што исто така ќе го направи достапен FreePascal компајлерот.
12	12
13	13		Ќе се појават неколку прозорци на работната површина: главното мени на врвот, објект-инспекторот од левата страна, изворниот код Lazarus што го зафаќа поголемиот дел од работната површина и веќе направениот прозорец Форма1 поставен врз изворниот код.
14	14
15	15		На горниот прозорец за мени, под линијата за мени се наоѓа ред на јазичиња. Ако веќе не е избрано „стандардно“ јазиче, изберете го со кликање на глувчето. Потоа, пронајдете ја иконата за копче (правоаголна со „Во ред“ на неа) и кликнете на неа со глувчето. Потоа, кликнете на прозорецот Форма1, што се наоѓа лево од средината. Ќе се појави означен правоаголник „Копче1“. Повторно кликнете на иконата за копче во стандардното јазиче, а потоа кликнете на Форм1 што се наоѓа десно од средината: ќе се појави означен правоаголник „Копче2“.
16	16
17	17		Сега кликнете на Копче1 за да го изберете. Објект-инспекторот ќе ги прикаже особините на објектот Копче1. Блиску до врвот е особина наречена „Легенда“, со прикажана вредност „Копче1“. Кликнете на тоа поле и променете го „копче1“ во „Притисни“. Ако притиснете ВНЕСИ или ако кликнете на друго поле, ќе видите како ознаката од првото копче на Форма1 се менува во „Притисни“. Сега притиснете на јазичето за настани на објект-инспекторот, за да ги видите различните настани што можат да се поврзат со копчето. Овие вклучуваат OnClick, OnEnter, OnExit итн. Изберете го полето десно од OnClick: се појавува помало поле со три точки (...елипса). Кога ќе кликнете на ова, автоматски ве носи во изворниот код и вашиот покажувач ќе биде поставен на дел од код кој почнува вака:
18	18
19		-	~~` procedure TForm1.Button1Click(Sender: TObject);`\~~
20		-	~~` begin`\~~
21		-	~~` {now type:} Button1.caption := 'Press again';`\~~
22		-	~~` {the editor has already completed the procedure with}`\~~
23		-	~~` end;`~~
	19	+	``` pascal
	20	+	procedure TForm1.Button1Click(Sender: TObject);
	21	+	begin
	22	+	{now type:} Button1.caption := 'Press again';
	23	+	{the editor has already completed the procedure with}
	24	+	end;
	25	+	```
24	26
25	27		Притиснете F12 за да го изберете прозорецот Форма1 наместо изворниот код.
26	28
27	29		Сега уредете ги особините на Копче2: Кликнете на Копче2 за да ги прикажете неговите особини во објект-инспекторот. Променете ја особината на легендата во „Излези“ наместо во „Копче2“. Сега изберете го јазичето за настани и кликнете на полето за OnClick. Кликнете на ...елипса, што ќе ве однесе во изворниот код, во средината на друга постапка:
28	30
29		-	~~` procedure TForm1.Button2Click(Sender: TObject);`\~~
30		-	~~` begin`\~~
31		-	~~` {now type:} Close;`\~~
32		-	~~` {the editor has already completed the procedure with} `\~~
33		-	~~` end;`~~
	31	+	``` pascal
	32	+	procedure TForm1.Button2Click(Sender: TObject);
	33	+	begin
	34	+	{now type:} Close;
	35	+	{the editor has already completed the procedure with}
	36	+	end;
	37	+	```
34	38
35	39		Сега притиснете F12 за повторно да го видите прозорецот Форма1. Сега сте подготвени да се обидете да компајлирате. Наједноставниот начин да го направите ова е да изберете „Стартувај“ од главното мени на врвот, а потоа опцијата „Стартувај“ на подменито. Како алтернатива, може едноставно да отчукате F9. Ова најпрвин ќе се компајлира, а потоа (ако сѐ е во ред) ќе се поврзе и ќе ја изврши вашата програма.
36	40
37	41		Ќе се појават неколку текстуални прозорци и ќе се отчукаат различни видови компајлер пораки, но најпосле повторно ќе се појави прозорецот Форма1, но без мрежа на точки; всушност, ова е главниот прозорец на вашата апликација и чека на вас да притискате копчиња или да комуницирате со неа на друг начин.
38	42
39	43		Обидете се да кликнете на копчето означено како „Притисни“. Ќе забележите дека се менува во „Притисни повторно“. Ако повторно го притиснете, сѐ уште ќе гласи „Притисни повторно“!!
40	44
41	45		Сега кликнете на копчето обележано како „Излези“. Прозорецот ќе се затвори и програмата ќе излезе. Повторно ќе се појават оригиналниот прозорец Форма1 со мрежата на точки, подготвени да примаат уште уредувачки дејности.
42	46
43	47		Сега треба да ја зачувате вашата работа (и постојано!!) со избирање на Проект \> Зачувај проект како \> вашето_изберено_име_на_датотека.pas
44	48
45	49		### Втора сесија
46	50
47	51		Повторно отворете го вашиот зачуван проект. На прозорецот Форма1, кликнете на копчето „Притисни“ (Копче1) со цел да го изберете. Изберете го јазичето „Настани“ на Објект-инспекторот, кликнете на полето од десната страна веднаш до OnClick, кликнете на... елипса, за да се вратите на соодветната точка на изворниот код.
48	52
49	53		Уредете го вашиот код да чита како што следува:
50	54
51		-	~~` procedure TForm1.Button1Click(Sender: TObject);`\~~
52		-	~~`{Makes use of the Tag property, setting it to either 0 or 1}`\~~
53		-	~~` begin`\~~
54		-	~~` if Button1.tag =0 then`\~~
55		-	~~` begin`\~~
56		-	~~` Button1.caption := 'Press again';`\~~
57		-	~~` Button1.tag := 1`\~~
58		-	~~` end else`\~~
59		-	~~` begin`\~~
60		-	~~` Button1.caption := 'Press';`\~~
61		-	~~` Button1.tag := 0`\~~
62		-	~~` end`\~~
63		-	~~` end;`~~
	55	+	``` pascal
	56	+	procedure TForm1.Button1Click(Sender: TObject);
	57	+	{Makes use of the Tag property, setting it to either 0 or 1}
	58	+	begin
	59	+	if Button1.tag =0 then
	60	+	begin
	61	+	Button1.caption := 'Press again';
	62	+	Button1.tag := 1
	63	+	end else
	64	+	begin
	65	+	Button1.caption := 'Press';
	66	+	Button1.tag := 0
	67	+	end
	68	+	end;
	69	+	```
64	70
65	71		Зачувајте ја вашата работа, повторно компајлирајте и извршете. Левото копче ќе ви даде избоп помеѓу две алтернативни пораки.
66	72
67	73		Останатото зависи од вас!
68	74
69	75		Ако преферирате на пишувате конзола - или Pascal програми базирани на текст (на пример, ако следите Основен курс за програмирање Pascal или треба да напишете програми за употреба во пакет режим или за системско програмиирање), сѐ уште можете да го користите Lazarus за уредување, компајлирање и извршување на вашите програми. Создава идеална средина за усовршување на Pascal. Види [[Конзолен режим Pascal]].
70	76
71	77		## Уредувач
72	78
73	79		Кога го стартувте Lazarus за прв пат, на вашиот работен простор ќе се појават серија на посебни дисконектирани или „пловечки“ прозорци.
74	80
75	81		Првиот што се наоѓа на врвот од работниот простор е насловен Lazarus Уредувач vXXXXXX - проект1 (кој потоа ќе се модифицира за да го прикаже името на вашиот тековно отворен проект). Ова е главниот контролен прозорец на вашиот проект и го содржи Главното мени и Палетата со компоненти.
76	82
77	83		![](/wiki-images/0/09/LazMain_GTK2-mk.png)
78	84
79	85		На линијата под лентата за наслови се наоѓа Главното мени со вообичаените уписи за функциите Датотека, Уреди, Пребарај, Прегледај итн., со неколку избирања што се специфични за Lazarus. Под ова, од левата страна се наоѓа поставка за Бит копчиња (кои брзо ве носат во одредени опции од Главното мени), а од десната страна се наоѓа Палетата со компоненти.
80	86
81	87		Под прозорецот за Lazarus уредувачот, од левата страна се појавува [Објект-инспектор](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/kbdata/objinsp.jpg), а од десната страна се појавува[Изворен код Lazarus](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/kbdata/editor.jpg). Може да се појави и помал прозорец, означен како[Форма1](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/kbdata/blankform.jpg), поставен врз прозорецот за Изворниот код Lazarus. Ако ова не е веднаш видливо, може да се направи да се појави со притискање на копчетоF12', што ви дава опција да изберете помеѓу Изворниот код и прегледот на формата. Прозорецот за форма е оној на кој вие ќе го изградите графичкиот интерфејс за вашата апликација, додека Изворниот код е прозорецот што го прикажува Pascal кодот, што се однесува на апликацијата што ја развивате. Работата на Објект-инспекторот подетално ќе ја дискутираме подолу, додека ја опишуваме Палетата со компоненти.
82	88
83	89		Кога почнувате нов проект (или кога за првпат го стартувате Lazarus), ќе се конструира номинална форма, што се состои од поле во кое има мрежа со точки, што ќе ви помогне да ги позиционирате различните компоненти од формата и барот на горниот дел што ги содржи вообичаените Минимизирај, Максимизирај и Затвори копчиња. Ако ја притиснете стрелката на глувчето каде било во ова поле, ќе ги видите особините од прикажаната форма во Објект-инспекторот од десната страна на работниот простор.
84	90
85	91		Други прозорци што можат да станат видливи за време на вашата работа: [Проект-инспектор](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/kbdata/projinsp.jpg), кој содржи детали за вклучените датотеки во вашиот проект и ви дозволува да додадете или да избришете датотеки од вашиот проект; прозорецот за Пораки, што прикажува пораки од компајлерот, извештаи за грашките и за развојот на проектот; Ако Lazarus се стартува од терминал, оригиналниот терминал останува видлив и таму, исто така, се печатат детални пораки од компајлерот.
86	92
87	93		### Главно мени
88	94
89	95		For a detailed description of every menu item which is accessible from the Lazarus IDE Main Menu, please refer to the [[Main menu/mk]] page.
90	96
91	97		### Лента за копчиња
92	98
93	99		Мала област со алатник од левата страна од главниот прозорец на уредувачот, веднаш под Главното мени, лево од Палетата со компоненти, содржи поставка на копчиња што ги реплицираат често користените избирања од Главното мени:
94	100
95	101
96	102		Нов модул, Отвори (со стрелка надолу за прикажување на пушти-долу листата на неодамна користените датотеки), Зачувај, Зачувај сѐ, Нова форма, Префрли Форма/Модул (односно прикажува или форма или изворен код на Модул), Прегледај модули, Прегледај форми, Стартувај (односно Компајлирај и Стартувај), Паузирај, Влези во, Прескокни (последните две се функции на пребарувачот на грешки).
97	103
98	104		## Палета со компоненти
99	105
100	106		Алатникот со јазичиња што прикажува голем број икони, што претставуваат компоненти што вообичаено се користат за градење форми.
101	107
102	108		Секое јазиче прикажува приказ на различни поставки за икони, што претставуваат функционална група од компоненти. Најлевата икона на секоја група од јазичиња е дијагонална стрелка поставена на лево, наречена Алатка за избирање.
103	109
104	110		Ако со стрелката од глувчето се движите врз која било икона од Палетата со компоненти без да кликате на иконата, ќе се појави насловот на таа компонента. Ќе забележите дека секој наслов започнува со „T“ – ова го означува Типот, или поточно, „Класата“ на компонентата. Кога избирате компонента за вклучување во форма, се додава [[Класа]] во одделот за [[Тип\|тип]] од делот [[Интерфејс\|интерфејс]] од [[Модул]] (обично како дел од севкупната TФорма1) и пример од таа класа се додава во одделот [[Var\|var]] (обично како променлива Форма1). Кои било Методи што ќе ги дизајнирате за употреба од формата или нејзините компоненти (односно [[Процедури]] или [[Function\|Функции]]) ќе бидат поставени во делот за [[Имлементација\|имплементација]] во модулот
105	111
106	112		Во следнава листа на компоненти ќе ги пронајдете врските до датотеките што содржат описи за модулите, во кои тие се пронајдени. Ако сакате да дознаете за особините на одредена компонента, често вреди да се погледа во Предокот на таа компонента, а потоа да ги истражите особините на типот на базата од којшто е добиена. На пример, за да го разберете TmaskEdit, корисно е да го проучите TCustomMaskEdit.
107	113
108	114		ЈАЗИЧИЊА (имињата во голем број се самообјаснувачки):
109	115
110	116		- [Стандардно](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/stdctrls/index-4.html) (Види [[Стандардно јазиче]] за опис на компоненти)
111	117
112	118		![](/wiki-images/0/04/Component_Palette_Standart-mk.png)
113	119
114	120
115	121		Компоненти што обично се користат: [TMainMenu](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/menus/tmainmenu.html), [TPopupMenu](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/menus/tpopupmenu.html), [TButton](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/stdctrls/tbutton.html), [TLabel](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/stdctrls/tlabel.html), [TEdit](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/stdctrls/tedit.html), [TMemo](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/stdctrls/tmemo.html), [TToggleBox](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/stdctrls/ttogglebox.html), [TCheckBox](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/stdctrls/tcheckbox.html), [TRadioButton](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/stdctrls/tradiobutton.html), [TListBox](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/stdctrls/tlistbox.html), [TComboBox](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/stdctrls/tcombobox.html), [TScrollBar](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/stdctrls/tscrollbar.html), [TGroupBox](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/stdctrls/tgroupbox.html), [TStaticText](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/stdctrls/tstatictext.html), [TRadioGroup](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/extctrls/tradiogroup.html), [TCheckGroup](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/extctrls/tcheckgroup.html), [TPanel](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/extctrls/tpanel.html), [TActionList](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/actnlist/tactionlist.html)
116	122
117	123		- [Дополнително](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/extctrls/index-4.html) (Види [[Дополнително јазиче]] за опис на компоненти)
118	124
119	125		![](/wiki-images/a/ab/Component_Palette_Additional-mk.png)
120	126
121	127
122	128		Компоненти што се користат почесто: [TBitBtn](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/buttons/tbitbtn.html), [TSpeedButton](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/buttons/tspeedbutton.html), [TImage](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/extctrls/timage.html), [TShape](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/extctrls/tshape.html), [TBevel](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/extctrls/tbevel.html), [TPaintBox](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/extctrls/tpaintbox.html), [TNotebook](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/extctrls/tnotebook.html), [TLabeledEdit](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/extctrls/tlabelededit.html), [TSplitter](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/extctrls/tsplitter.html), [TMaskEdit](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/maskedit/tmaskedit.html), [TCheckListBox](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/checklst/tchecklistbox.html), [TScrollBox](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/forms/tscrollbox.html), [TApplicationProperties](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/forms/tapplicationproperties.html), [TStringGrid](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/grids/tstringgrid.html), [TDrawGrid](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/grids/tdrawgrid.html), [TPairSplitter](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/pairsplitter/tpairsplitter.html)
123	129
124	130		- [Вообичаени контроли](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/comctrls/index-4.html) (Види [[Јазиче за вообичаени контроли]] за опис на компоненти)
125	131
126	132		![](/wiki-images/7/7e/Component_Palette_Common_Controls-mk.png)
127	133
128	134
129	135		TTrackBar, TProgressBar, TTreeView, TListView, TStatusBar, TToolBar, TUpDown, TPageControl, TImageList
130	136
131	137		- [Дијалози](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/docs/lcl/dialogs) (Види [[Јазиче со дијалози]] за опис на компоненти)
132	138
133	139		![](/wiki-images/d/d9/Component_Palette_Dialogs-mk.png)
134	140
135	141
136	142		TOpenDialog, TSaveDialog, TSelectDirectoryDialog, TColorDialog, TFontDialog, TOpenPictureDialog, TSavePictureDialog, TCalendarDialog, TCalculatorDialog
137	143
138	144		Неколку корисни [Дијалог](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/index.php?wiki=DialogExamples) процедури или функции не се појавуваат на Палетата, но лесно се користат како директни повици од вашата програма за изворен код.
139	145
140	146		За неколку добри примери за употребата на компонентите види во поддиректориумот на инсталацијата на вашиот изворен код \$LazarusPath/lazarus/examples. Повеќето од програмите покажуваат како директно да користите дијалози и други компоненти, без употреба на IDE и палета на компоненти или, пак, со посебна датотека за дефиниција на форма: Сите компоненти се целосно и експлицитно дефинирани во главната Pascal програма. Други примерни програми целосно го употребуваат IDE.
141	147
142	148		Некои примери не работат веднаш: можеби ќе треба да губите време со патеки и дозволи за датотеки или директориуми. Ако сакате да компајлирате некој од примерите, треба да бидете сигурни дека имате дозволи за читај/пишувај/изврши на датотеките и директориумите или, пак, да ги ископирате датотеките во директориум каде што имате соодветна дозвола.
143	149
144	150		Обидете се да ја стартувате „testall“ програмата за да видите мени на достапни компоненти, заедно со мала група за тест-форми за повеќето од нив; потоа проверете го кодот да проверите како работат!
145	151
146	152		- Разно
147	153
148	154		![](/wiki-images/2/28/Component_Palette_Misc-mk.png)
149	155
150	156
151	157		[TColorButton](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/index.php?wiki=DialogsTxt), TSpinEdit, TArrow, TCalendar, TEditButton, TFileNameEdit, TDirectoryEdit, TDateEdit, TCalcEdit, TFileListBox
152	158
153	159		- Управување со податоци
154	160
155	161		![](/wiki-images/2/2d/Component_Palette_DataControls-mk.png)
156	162
157	163
158	164		Компоненти свесни за податоци, кои во голем обем ги реплицираат Стандардните и Допонителните групи, но се применливи во база на податоци: TDBNavigation, TDBText, TDBEdit, TDBMemo, TDBImage, TDBListBox,TDBComboBox, TDBCheckBox, TDBRadioGroup, TDBCalendar, TDBGroupBox, TdbGrid
159	165
160	166		- Пристап до податоци
161	167
162	168		![](/wiki-images/4/45/Component_Palette_DataAccess-mk.png)
163	169
164	170
165	171		TDatasource
166	172
167	173		- [[Систем]]
168	174
169	175		![](/wiki-images/2/2d/Component_Palette_System-mk.png)
170	176
171	177
172	178		[TTimer](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/index.php?wiki=ExtCtrls#TTimer), TIdleTimer, [[doc:fcl/process/tprocess.html\|TProcess]]
173	179
174	180		- SynEdit
175	181
176	182		![](/wiki-images/5/53/Component_Palette_SynEdit-mk.png)
177	183
178	184
179	185		Група на компоненти, која помага при интерфејс со други јазици и софтверски алатки. SynEdit е напредна мултилиниска контрола за уредување за Borland Delphi, Kylix и C++Builder. Поддржува обележување синтакса и извршување код и вклучува експортирачи за html, tex and rtf. Претставува целосна-VCL/CLX контрола, што значи дека не е обвивка за Microsoft Windows контроли и не е потребна библиотека за време на извршување; ова го прави SynEdit a вкрстено-платформска компонента. Исто така, се планира компатибилност со FreePascal, а SynEdit е компонента за уредување во Lazarus IDE. Види [synedit at sourceforge](http://synedit.sourceforge.net). TSynEdit, TSynAutoComplete, TSynExporterHTML, TSynMacroRecorder, TSynMemo, TSynPasSyn, TSynCppSyn, TSynJavaSyn, TSynPerlSyn, TSynHTMLSyn, TSynXMLSyn, TSynLFMSyn, TSynUNIXShellScriptSyn, TSynCssSyn, TSynPHPSyn, TSynTeXSyn, TSynSQLSyn, TSynMultiSyn
180	186
181	187		### Како да ја корисите палетата
182	188
183	189		За да ја користите палетата, треба да постои отворена форма за преглед во уредувачот (ако не постои, избери Датотека -\> Нова форма). Кликнете на иконата во соодветното јазиче од палетата за компонентата што сакате да ја користите, потоа кликнете на формата, блиску на местото каде што сакате компонентата да се појави. Кога ќе се појави саканата компонента, можете да ја изберете со кликање на глувчето, потоа преместете ја на одреденото место на формата каде што сакате да ја наместите и приспособете ја нејзината големина. Можат да се направат приспособувања на изгледот, со преправање на сликата на формата со користење на сликата или со изменување на релевантната особина во Уредувачот на објектот за таа компонента.
184	190
185	191		Ако инсталирате дополнителни компоненти, тоа што самите ги имате напишано или некои како пакет од некој друг изворен код, во тој случај на вашата палета за компоненти ќе се појават дополнителни јазичиња со соодветните икони. Новите компоненти можат да се изберат и да се употребат во вашите форми на ист начин како оние добиени по однапред зададен начин.
186	192
187	193		## Како да користите стандардни, вообичаени и проширени управувачки елементи
188	194
189	195		Модулите StdCtrls, ComCtrls и ExtCtrls содржат дефиниции и описи на повеќето од најстандардно употребуваните управувачки елементи за
190	196
191	197		изградба на форми и други објекти во Lazarus апликациите.
192	198
193	199		Повеќето од конечните целни управувачки елементи што развивачите на апликацијата сакаат да ги користат, на пример, TButton,
194	200
195	201		TMemo, TScrollBar итн., имаат одговарачки предок, на пример, TCustomButton, TCustomMemo или TCustomScrollBar. Неколку
196	202
197	203		од особините и методите, соодветни на конечните целни управувачки елементи подетално се дефинирани (и објаснети) во TCustomXXX класа и се
198	204
199	205		наследени од конечниот целен управувачки елемент.
200	206
201	207		Ако спуштите компонента на уредувачот на форма, не мора експлицитно да додавате код за да ја креирате. Компонентата заедно со формата,
202	208
203	209		автоматски ќе се креира со IDE, а автоматски ќе се уништи при уништување на формата.
204	210
205	211		Како и да е, ако вие самите ја креирате компонентата со код, не заборавајте да ја пуштите кога веќе нема да биде потребна.
206	212
207	213		Ако поставите компонента на Дизајнерот на форма и погледнете во Објект-инспекторот, можете да ги набљудувате промените на особините додека ја
208	214
209	215		движите компонентата наоколу.
210	216
211	217		На пример, ако поставите копче (TButton) на формата, ако кликнете на него да го изберете и потоа го движите низ формата со глувчето,
212	218
213	219		можете да набљудувате како вредностите на врвот и одлево се менуваат во Објект-инспекторот, со цел да ја одразат новата позиција. Ако ги користите линиите
214	220
215	221		на објектот за менување на големината со цел да ја приспособите големината, можете исто така да набљудувате како особините за височина и широчина се
216	222
217	223		менуваат.
218	224
219	225		Од друга страна, пак, со употреба на Објект-инспекторот можете да ја иберете вредноста што се однесува на некоја особина, на пример,
220	226
221	227		височина и тип во нова вредност; можете да набљудувате како големината на објектот на формата се менува со цел да ја одрази новата вредност.
222	228
223	229		Исто така, можете експлицитно да ги промените особинте на објектот во код, со отчукување (во соодветниот Оддел за имплементација во Уредувачот на
224	230
225	231		изворниот код), на пример,
226	232
227		-	~~` ``Form1.Button1.Height: = 48`\~~
228		-	~~` `~~
	233	+	```text
	234	+	Form1.Button1.Height: = 48
	235	+	```
229	236
230	237		Ако ја внесете оваа нова вредност во Уредувачот на изворен код, а потоа се вратите назад да погледнете во Дизајнерот за форма, ќе забележите дека
231	238
232	239		копчето на Формата има нова величина. Новата вредност, исто така, ќе се прикаже во Објект-инспекторот.
233	240
234	241		Можеме да заклучиме дека постојат три различни начини за одредување особина на одреден објект:
235	242
236	243		- со користење глувче,
237	244		- со поставување на вредностите во објект-инспекторот,
238	245		- експлицитно, со пишување на код.
239	246
240	247		Компонентите дефинирани во овие модули имаат неколку особини што се стандардни за повеќето од нив и други особини што се специфични за
241	248
242	249		индивидуалните компоненти. Овде ќе ги опишеме најстандардните од нив. Невообичаени особини или особини со специфичен управувачки елемент, ќе ги опишеме во
243	250
244	251		индивидуалните управувачки елементи.
245	252
246	253		Секогаш може да се добие дополнителна помош со избирање особина или клучен збор или во Објект-инспекторот или во Уредувачот на изворен код
247	254
248	255		и со притискање на F1. Вашиот пребарувач за Помош ќе ве однесе на соодветната страница во документацијата.
249	256
250	257		Ако описот на особината на таа страница не е доволен, можете да навигирате до соодветниот опис во класите за предок, со избирање врски во
251	258
252	259		набројувањето предци или со избирање Тип на предок во декларацијата за објектот.
253	260
254		-	~~` ``Конструктори`~~
	261	+	```text
	262	+	<i>Конструктори</i>
	263	+	```
255	264
256		-	`на пример, ``Креирај`` доделена меморија и системски ресурси што му се потребни на објектот. Исто така, тие го повикуваат конструкторот од кој било`
	265	+	```text
	266	+	на пример, <i>Креирај</i> доделена меморија и системски ресурси што му се потребни на објектот. Исто така, тие го повикуваат конструкторот од кој било
	267	+	```
257	268
258	269		присутен подобјект во класата.
259	270
260		-	~~` ``Уништувачи:`~~
	271	+	```text
	272	+	<i>Уништувачи:</i>
	273	+	```
261	274
262		-	`го отстрануваат објектот и од-доделуваат меморија и други ресурси. Ако повикате ``Уништи`` за објект што сѐ уште не е инсталиран, ќе се генерира грешка. `
	275	+	```text
	276	+	го отстрануваат објектот и од-доделуваат меморија и други ресурси. Ако повикате <i>Уништи</i> за објект што сѐ уште не е инсталиран, ќе се генерира грешка.
	277	+	```
263	278
264	279		Секогаш користете Слободен метод за од-доделување објекти, бидејќи тој проверува дали вредноста на објектот е празна пред повикување на
265	280
266	281		Уништи.
267	282
268	283		Направете ги следниве мерки за претпазливост при креирање на ваш сопствен Уништи метод:
269	284
270	285		- Објави Уништи со директивата натфрла, затоа што тоа е виртуелен метод.
271	286		- Секогаш повикувај „наследи уништи;“ како последно нешто на кодот за уништувачот.
272	287		- Бидете свесни дека може да се појави исклучок на конструктор во случај да нема доволно меморија за креирање објект или ако
273	288		се случи нешто друго. Ако исклучокот не се изврши внатре во конструкторот, објектот ќе биде само делумно изграден. Во тој случај Уништи ќе се
274	289
275	290		повика кога не го очекувате, за да може вашиот уништувач да провери ако изворите навистина се доделени, пред да се ослободи од нив.
276	291		- Секогаш повикувајте Слободен за објекти креирани на конструкторот.
277	292
278		-	~~Некои стандардно наброени особини~~
	293	+	```text
	294	+	<caption><b>Некои стандардно наброени особини</b></caption>
	295	+	```
279	296
280	297		Особина
281	298
282	299		Значење
283	300
284	301		Action
285	302
286	303		Главното дејство или настан што се однесува на објектот. На пример, избирањето на копчето „Излези“ може да предизвика дејство „Затвори“.
287	304
288	305		Align
289	306
290	307		Го дефинира начинот на кој објектот треба да се подреди со објектот родител. Можни вредности се alTop (поставена на врвот, користејќи ја целата достапна широчина), alBottom, alLeft (поставена на лево, користејќи ја целата достапна височина), alRight. alNone (поставена каде било на родител-управувачкиот елемент) или alClient (го зазема целиот достапен простор веднаш до управувачките елементи порамнети на врвот, дното, лево и десно).
291	308
292	309		Anchor
293	310
294	311		Се користи за држење на управувачкиот елемент на одредена далечина од дефинираните рабови на родител-управувачкиот елемент, кога се менува големината на родителот. На пример, \[akBottom, akRight\] ќе го држи управувачкиот елемент на фиксна оддалеченост од долниот десен агол.
295	312
296	313		AutoSelect
297	314
298	315		Кога е точно, управувачки елемент за уредување ќе го избере целиот текст кога ќе прими фокус или кога ќе се притисне копчето Внеси.
299	316
300	317		AutoSelected
301	318
302	319		Точно индицира дека уредувањето или комбо-поле управувачкиот елемент тукушто извршил AutoSelect операција, за последователните кликања на глувчето и на копчињата од тастатурата да продолжат нормално, без избирање текст.
303	320
304	321		BorderSpacing
305	322
306	323		Просторот околу рабовите помеѓу Anchored уредувачки елемент и неговиот родител.
307	324
308	325		Caption
309	326
310	327		Текстот што е прикажан на или до управувачкиот елемент; треба првенствено да даде индикација за функцијата на управувачкиот елемент или инструкција како „Затвори“ или „Изврши“. Како однапред зададен, насловот е поставен да биде ист како и особината „Име“, а програмерот на апликацијата треба да го замени со значаен текст наместо однапред зададените вредности.
311	328
312	329		CharCase
313	330
314	331		Укажува како одреден текст е прикажан на управувачкиот елемент за уредување: Нормално (задржувајќи ја формата на буквите што ги отчукува корисникот), конвертирани во големи букви или конвертирани во мали букви.
315	332
316	333		Constraints
317	334
318	335		Ја поставува минималната и максималната големина на управувачкиот елемент. Во случај да се промени големината на управувачкиот елемент, новите димензии се секогаш во рамките на дометот зададен овде. Треба да внимавате при поставувањето на овие опции, со цел тие да не им противречат на поставките Фиксирања и Порамнување.
319	336
320	337		Color
321	338
322	339		Бојата што ќе се користи за изработка на управувачкиот елемент или за пишување на текстот што го содржи.
323	340
324	341		Enabled
325	342
326	343		Булова особина за одредување на тоа дали управувачкиот елемент е способен или не, за селектирање и извршување на одредено дејство. Ако не е Овозможено, често е Сиво надвор од формата.
327	344
328	345		Font
329	346
330	347		Фонтот што ќе се користи за пишување текст што се однесува на управувачкиот елемент – или насловот или ознаката или текстуалните стрингови содржани во управувачкиот елемент. Внесувањето на Објект-инспекторот обично има поле (+) од левата страна, а со избирање на ова поле се појавуваат дополнителни опции, на пример, поставка на знаци, боја и големина.
331	348
332	349		Hint
333	350
334	351		Мал информативен скокачки текст, што се појавува ако покажувачот на глувчето лебди над управувачкиот елемент.
335	352
336	353		Items
337	354
338	355		Листата на „Работи“ што ги содржи објектот, како што се група на слики, серија на текстуални линии, неколку дејства во листа на дејства итн.
339	356
340	357		Lines
341	358
342	359		Ред на стрингови, што ги содржат текстуалните податоци со повеќе од една линија на податоци, на пример, Уреди-поле или Комбо-поле. Редот е нулта-индексиран, односно, линиите се нумерирани \[0..numLines-1\].
343	360
344	361		Name
345	362
346	363		Идентификаторот по кој се познава управувачкиот елемент во програмата. IDE му дава однапред зададено име, врз основа на основниот тип, на пример, successive instances на TBitButton ќе биде именувано Form1.BitBitton1 и Form1.BitButton2; од програмерот на апликацијата зависи дали ќе им даде позначајни имиња на пример, ExitButton или OKButton. Името на управувачкиот елемент се применува на Насловот за управувачкиот елемент како однапред зададен, но текстот на насловот може посебно да се промени.
347	364
348	365		PopUpMenu
349	366
350	367		Прозорец што содржи контексно-зависно мени со информации што се појавува во моментот кога ќе го кликнете десното копче од глувчето на објектот.
351	368
352	369		Позиција (или Врв, Лево)
353	370
354	371		Одредува каде се наоѓа управувачкиот елемент на родител формата или на прозорецот.
355	372
356	373		ReadOnly
357	374
358	375		Булова особина, која ако е точно, означува дека корисникот или рутината за повикување, можат да ја читаат содржината на управувачкиот елемент, но не можат да ја пишуваат или да ја менуваат.
359	376
360	377		ShowHint
361	378
362	379		Овозможува прикажување на мал прозорец што содржи контексно-зависна помош или други описи, во моментот кога со покажувачот на глувчето ќе лебдите над управувачкиот елемент.
363	380
364	381		Големина (или Височина и Широчина)
365	382
366	383		Димензиите на управувачкиот елемент.
367	384
368	385		Style
369	386
370	387		Опциите достапни за стил зависат од видот на управувачкиот елемент што се зема предвид: На пример, стилот може да се одреди со TFormStyle, TBorderStyle, TButtonStyle итн.
371	388
372	389		TabOrder
373	390
374	391		Цел број каде што овој управувачкиот елемент треба да биде поставен во серијата табови на формата.
375	392
376	393		TabStop
377	394
378	395		Булова особина, која ако е точно, го поставува овој управувачкиот елемент во серијата објекти, до кои корисникот може стигне со последователно притискање на копчето Таб.
379	396
380	397		Text
381	398
382	399		Стринг на текст што ги претставува вистинските податоци што овој управувачкиот елемент ги содржи. Особено се применува во типови објекти Текст, Мемо и Листа на стрингови. Повеќето од операциите за уредување (на пример, Избери, Исчисти, Отсечи, Копирај) се извршуваат во овој дел од објектот, кој го содржи вистинскиот стринг што, всушност, се уредува. Ако управувачкиот елемент содржи повеќе од една линија на текст, на пример, TMemo or TComboBox, во тој случај текстуалните елементи се подредуваат во ред од стрингови (нулта-индексиран, односно, нумерирани од \[0..numLines-1\]) во Линии.
383	400
384	401		Visible
385	402
386	403		Ако е точно, објектот може да се види на формата; ако е неточно, објектот е скриен.
387	404
388	405		WordWrap
389	406
390	407		Логичен индикатор за прикажување на тоа дали е овозможено пакување на зборови, односно, ако некој збор се приближува до крајот на линијата, а ќе биде преголем за линијата, тогаш се пакува долу до следната линија.
391	408
392	409		Многу дејства се стандардно подредени во јазичето за „Настани“ во Објект-инспекторот. Ако изберете упис од листата, се појавува Комбо-поле со паѓачка листа, на која се прикажуваат сите веќе дефинирани дејства, овозможувајќи ви да изберете едно што се однесува на овој настан. Можете дополнително да изберете елипса (три точки...) по што ќе бидете однесени во областа на Уредувачот на изворен код, каде што можете да почнете со отчукување на вашите инструкции за дејство за одбраниот настан.
393	410
394	411		Иако се достапни голем број настани за секој даден управувачки елемент, во пракса потребно е само да применувате неколку од нив. Кај повеќето управувачки елементи, значајно е да се обезбеди кодирање за „OnClick“; за покомплексни управувачки елементи можеби, исто така, ќе биде потребно да обезбедите „OnEntry“ (кога покажувачот на глувчето ќе го влезе во Управувачкиот елемент и му даде фокус) и „OnExit“ (кога покажувачот на глувчето ќе го напушти Управувачкиот елемент; или ќе треба да напишете управувач на настан за „OnChange“ или „OnScroll“, во зависност од природата на одредениот управувачки елемент со кој работите.
395	412
396	413		Скокачкото мени што се појавува кога ќе кликнете на десното копче од глувчето на објект во Дизајнерот на формата, како прв елемент го има: „Креирајте однапред зададени настани“, избирањето на оваа опција го има истиот ефект како и избирањето на елипсата во Објект-инспекторот за однапред зададен настан, обично OnClick: ќе бидете однесени во областа за имплементација на Уредувачот на изворен код, каде што можете да го отчукувате кодот за извршувачот на настани.
397	414
398	415		Стандардна стратегија во Објект-ориентирано програмирање е обезбедување на ActionList со способноста за внесување, отстранување или уредување на голем број на преддефинирани дејства, од кои може да се избере најсоодветното за употреба во кој било случај.
399	416
400		-	~~Некои стандардно наброени дејства~~
	417	+	```text
	418	+	<caption><b>Некои стандардно наброени дејства</b></caption>
	419	+	```
401	420
402	421		Дејство
403	422
404	423		Значење
405	424
406	425		OnChange
407	426
408	427		Треба да се преземе дејство ако се детектира каква било промена (на пример, движење на глувче, кликање со глувче, притискање на копче, уредување текст, измена на слика итн.)
409	428
410	429		OnClick
411	430
412	431		Треба да се преземе дејство кога се клика на (левото) копче од глувчето. Ова обично е главното или однапред зададено дејство од управувачкиот елемент; на пример, кликање копче или поле за штиклирање иницира дејство што се однесува на полето за штиклирање. Дополнително може да иницира процес на избирање, на пример, во TextBox или Memo, или да го сигнализира почнувањето цртање Пенкало или Четка.
413	432
414	433		Click
415	434
416	435		Метод за симулација на ефектот од кликање на управувачки елемент во кодот. Овој метод најчесто го има во тип на управувачки елементи со копче (TButton, TBitBtn, TspeedButton итн.). Може да се напише процедура за повикување на истиот код како и OnClick дејството. Оваа услуга може да биде особено корисна ако активирањето на еден управувачки елемент со кликање предизвика пад или активација на други управувачки елементи, тогаш методот Кликање може да се употреби за иницирање дејство, за корисникот да не клика експлицитно на многу контроли.
417	436
418	437		OnDragDrop
419	438
420	439		Треба да се преземе дејство за време на Влечи-Пушти маневрирањето, односно, кога глувчето се користи за „фаќање“ елемент или на некој текст итн. и за негово придвижување низ екранот на друга локација.
421	440
422	441		OnEntry
423	442
424	443		Треба да се преземе дејство кога покажувачот на глувчето ќе влезе во областа што ја зафаќа објектот, обично преместувајќи го фокусот на тој објект. Ова може да вклучува промени во изгледот на објектот, на пример, обележување или кревање на границата.
425	444
426	445		OnExit
427	446
428	447		Треба да се преземе дејство кога покажувачот на глувчето ќе излезе од областа што ја зафаќа објектот, обично преместувајќи го фокусот надвор од објектот.
429	448
430	449		OnKeyPress
431	450
432	451		Треба да се преземе дејство за секое притискање копче. Различно од OnKeyDown, што обично одговара на копче што е долу, без разлика дали тоа веќе било долу кога му е даден фокус на овој управувачки елемент.
433	452
434	453		`OnKeyPress бара притискање на копче додека фокусот е не овој управувачки елемент.`
435	454
436	455		OnKeyDown
437	456
438	457		Треба да се преземе дејство ако одредено копче е долу, додека фокусот е на овој управувачки елемент. Различно од OnKeyPress – на пример, копчето можеби веќе било долу кога фокусот влегол во овој управувачки елемент, додека OnKeyPress копчето да се притисне кога фокусот е на овој управувачки елемент.
439	458
440	459		OnKeyUp
441	460
442	461		Треба да се преземе дејство ако одредено копче е горе (односно, не е притиснато) додека фокусот е на овој управувачки елемент.
443	462
444	463		OnMouseMove
445	464
446	465		On Mouse Down - Треба да се преземе дејство ако покажувачот на глувчето се движи додека фокусот е на овој управувачки елемент.
447	466
448	467		OnMouseDown
449	468
450	469		On Mouse Down - Треба да се преземе дејство ако покажувачот на глувчето е долу додека фокусот е на овој управувачки елемент.
451	470
452	471		OnMouseUp
453	472
454	473		Треба да се преземе дејство ако копчето на глувчето е горе, а покажувачот на глувчето врз овој управувачки елемент. Означува дека копчето на глувчето претходно било долу, а сега е ослободено. Во случаите кога покажувачот влегува во управувачкиот елемент, но копчето на глувчето сѐ уште не е притиснато, се опфаќа со OnEntry или OnMouseEnter.
455	474
456	475		OnResize
457	476
458	477		Треба да се преземе дејство кога се менува големината на управувачкиот елемент. Ова може да вклучува повторно порамнување на текст или избирање на различна големина на фонт итн.
459	478
460	479		### Како да користите менија
461	480
462	481		Сугестии за креирање менија за вашите форми
463	482
464	483		TMainMenu е главното мени што се појавува на врвот кај повеќето форми: дизајнерите на формите можат да го креираат со избирање на различни елементи за мени. TPopupMenu е прозорец за мени што се појавува со значајни, обично чувствителни при контекст детали и избори, во моментот кога ќе го кликнете десното копче од глувчето близу до контролата.
465	484
466	485		Главното мени претставува невидлива компонента: односно, ако ја изберете иконата од палетата за компоненети и ја поставите на формата, нема да се појави во времето на извршување. Наместо тоа, ќе се појави линија со мени со дефинирана структура од Уредувачот на мени. Скокачки менија поставени на формата, воопшто не се појавуваат со избирање икона од Палетата за компоненти, освен ако го кликнете со десното копче од глувчето за контрола што има такво мени.
467	486
468	487		За да го видите Уредувачот на мени, кликнете со десното копче од глувчето на иконата за Главното мени или на Скокачкото мени на вашата форма. Притоа, ќе се појави скокачко поле, кое ве повикува да внесете елементи во линијата за мени.
469	488
470	489		Ќе се прикаже поле за уредување, кое содржи копче означено како Нов елемент1. Ако кликнете со десното копче од глувчето на тоа поле, ќе се прикаже скокачко мени што ви овозможува да додадете нов елемент пред или по (во должина на истото ниво1) или да креирате подмени со можност да додадете дополнителни елементи под (или над) новиот елемент во удолу поставената колона.
471	490
472	491		Некој или сите од Елементите на менито што ги додавате, можат да се конфигурираат со употреба на Објект-инспектор.
473	492
474	493		Во најмала рака, на секој елемент треба да му дадете Наслов што ќе се појави на линијата за мени (исто така, можете да му дадете и позначајно Име). Насловот треба да го означува дејството што ќе се избере, на пример, „Отвори датотека“, „Затвори“, „Стартувај“ или „Напушти“.
475	494
476	495		Ако сакате посебна буква во насловот да се поврзува со копче за кратенка, пред буквата треба да стои ampersand. Во времето на извршување, елементот од менито ќе се појавува со подвлечена буква за кратенка, а со притискање на копчето со таа буква ќе го има истиот ефект како и избирање на елементот од менито. Како алтернатива, можете да изберете серија од копчиња за кратенки (на пример, Ctrl-C за Копирај или Ctrl-V за Залепи – стандардните кратенки на тастатурата) со ShortCut особина на Главниот елемент.
477	496
478	497		Често се смета за корисно користењето на управувачките елементи на мeнито заедно со ActionList што содржи серија на стандардни кориснички Дејства. Елементите од менито можат да се поврзат со дејствата од листата во Објект-инспекторот, а истите дејства можат да се поврзат со Копчиња, Копчиња на Алатник иБрзи копчиња Очигледно е дека е економична заложбата за повторна употреба на истиод код за да се одговори на различни настани, отколку да се пишува посебен OnClick извршувач на настани за секоја контрола посебно.
479	498
480	499		Како однапред предвчитани се неколку стандардни дејства од StdActns или ако се користат DataAware управувачките елементи од DBActns, овие можат да се избираат со употреба на Уредувачот за листа на дејства, што се појавува ако кликнете со десното копче од глувчето на иконата за листа на дејства, што се наоѓа на Дизајнерот на формата.
481	500
482	501		## Пребарувач на грешки
483	502
484	503
485	504		Сѐ уште не е напишано.
486	505
487	506		види, исто така, [IDE Прозорец - Пребарувач на грешки](/wiki-category/IDE%20Window%20-%20Debug)
488	507
489	508		## Lazarus датотеки
490	509
491	510		(Благодарност до Кевин Вајтфут.)
492	511
493	512		(Дополнето од Џузепе Ридино, Корисник Kirkpatc и Том Лисјак)
494	513
495	514		Кога зачувувате, всушност, вие ќе зачувувате две датотеки:
496	515
497		-	~~` xxx.pas и yyy.lpr `~~
	516	+	```text
	517	+	xxx.pas и yyy.lpr
	518	+	```
498	519
499	520		(Зачувувате повеќе, но тие се оние што можете да ги именувате). Проект-датотеката (lpr) и модул-датотеката (pas) не смеат да имаат исто име затоа што Lazarus ќе го преименува модулот (внатре во изворниот код), како и името на модул-датотека и програмата во името на проект-датотеката (ова мора да го направи затоа што подоцна, компајлерот нема да може да го пронајде модулот кога ќе се упатува во проект-датотеката). Се разбира, со цел да биде доследен, ги менува сите појави на модул1 во xxx.
500	521
501	522		Притоа, ако зачувувате проект наречен again, обидот да зачувате again.pas и again.lpr е неуспешен бидејќи имињата на модулот и имињата на програмата се наоѓаат во истиот простор за име, што резултира во грешка на дуплицирано име.
502	523
503	524		Еве до што дојдов:
504	525
505	526		e:/lazarus/kj/lazhello:
506	527
507		-	~~`total 4740 free 76500`\~~
508		-	~~`-rwxrwxrwx 1 kjwh root 4618697 Mar 24 11:19 again.exe`\~~
509		-	~~`-rw-rw-rw- 1 kjwh root 3002 Mar 24 11:21 again.lpi`\~~
510		-	~~`-rw-rw-rw- 1 kjwh root 190 Mar 24 11:18 again.lpr`\~~
511		-	~~`-rw-rw-rw- 1 kjwh root 506 Mar 24 11:08 againu.lfm`\~~
512		-	~~`-rw-rw-rw- 1 kjwh root 679 Mar 24 11:08 againu.lrs`\~~
513		-	~~`-rw-rw-rw- 1 kjwh root 677 Mar 24 11:08 againu.pas`\~~
514		-	~~`-rw-rw-rw- 1 kjwh root 2124 Mar 24 11:08 againu.ppu`\~~
515		-	~~`-rwxrwxrwx 1 kjwh root 335 Mar 24 11:07 ppas.bat`~~
	528	+	```text
	529	+	total 4740 free 76500
	530	+	-rwxrwxrwx 1 kjwh root 4618697 Mar 24 11:19 again.exe
	531	+	-rw-rw-rw- 1 kjwh root 3002 Mar 24 11:21 again.lpi
	532	+	-rw-rw-rw- 1 kjwh root 190 Mar 24 11:18 again.lpr
	533	+	-rw-rw-rw- 1 kjwh root 506 Mar 24 11:08 againu.lfm
	534	+	-rw-rw-rw- 1 kjwh root 679 Mar 24 11:08 againu.lrs
	535	+	-rw-rw-rw- 1 kjwh root 677 Mar 24 11:08 againu.pas
	536	+	-rw-rw-rw- 1 kjwh root 2124 Mar 24 11:08 againu.ppu
	537	+	-rwxrwxrwx 1 kjwh root 335 Mar 24 11:07 ppas.bat
	538	+	```
516	539
517	540		Ќе забележите дека постојат многу повеќе датотеки отколку оние две што јас мислев дека ги зачувувам.
518	541
519	542		Ова е кратко објаснување за секоја датотека:
520	543
521	544		again.exe: Главната програма бинарно извршлива. Win32 додава „exe“ наставка. Linux нема (само името на програмата). Датотеката ќе биде огромена во Linux како резултат на вклучувањето на симболите за пребарување грешки. Стартувајте ја услугата „отстрани“ со цел да ги отстраните и значително да ја намалите големината за извршување.
522	545
523	546		again.lpi: (Информации за проектот Lazarus). Ова е главната информациска датотека на Lazarus проектот, иста Delphi главна датотека од апликацијата ќе биде .dpr датотека. Зачувана е во XML-датотека и содржи информации за сите библиотеки и модули што се потребни за изградба на извршена датотека.
524	547
525	548		again.lpr: Датотеката за изворниот код на главната програма или основна датотека. И покрај специфичната наставка за lazarus, тоа всушност претставува перфектно нормална датотека за изворен код на Pascal. Има клаузула за употреби што му дозволува на компајлерот да ги пронајде сите потребни модули. Ќе забележите дека програмскиот исказ не треба да ја именува програмата на ист начин како името на датотеката. Оваа датотека вообичаено е значително мала, со само неколку искази за инсталирање, изградба на форма, стартување и затворање апликација. Повеќето од работата се извршува во датотеките за изворните кодови на модулот, со наставка „.pas“.
526	549
527	550		againu.lfm: Тука Lazarus го складира распоредот за модулот на формата, на начин читлив за човекот. Ги претставува особините на различни компоненети, на начин на којшто се поставени во Објект-инспекторот. Секој опис на објект почнува со линија:
528	551
529		-	~~`објект xxxx `~~
	552	+	```text
	553	+	објект xxxx
	554	+	```
530	555
531	556		Потоа следува листа на особини (вклучувајќи вклопени или вградени објекти), потоа линија за крај. Lazarus ја користи оваа датотека за да генерира изворна датотека (.lrs) што е вклучена во одделот за инсталација на модулот againu.pas. Датотеките Delphi dfm, можат да се конвертираат во lfm формат во Lazarus IDE, со користење на услугата Алатки -\> Конвертирај DFM датотека во LFM.
532	557
533	558		againu.lrs: Ова е генерираната изворна датотека, што ги содржи инструкциите на програмата за градење форма (ако погледнете во главната датотека на модулот, во одделот за инсталирање ќе ја видите линијата
534	559
535		-	~~`{$i againu.lrs} `~~
	560	+	```text
	561	+	{$i againu.lrs}
	562	+	```
536	563
537	564		што ѝ дава инструкции на програмата за вчитување на изворната датотека). Ќе забележите дека ова не е изворна датотека за Windows.
538	565
539	566		againu.pas: Модулот што го содржи кодот за формата; ова обично е единствената датотека што програмерот на апликацијата треба да ја уреди или, пак, да ја истражи и содржи кодови специфично понудени од страна на програмерот (посебно извршувачи на настани).
540	567
541	568		againu.ppu: Ова е генерираниот модул што се поврзува во извршната датотека, заедно со други модули именувани во одделот за Употреби.
542	569
543	570		ppas.bat: Ова е едноставен запис што ја поврзува програмата со цел да ја произведе извршливата команда. Ако компилацијата е успешна, тогаш таа се брише од страна на компајлерот.
544	571
545	572		## Листа на соработници и промени на текстот
546	573
547	574		Оваа страница е импортирана од epikwiki [version](http://lazarus-ccr.sourceforge.net/index.php?wiki=LazarusTutorial).
548	575
549	576		- Created initial page and template. T. Lisjac - 11/04/2003 VlxAdmin
550	577		- Inserted a note containing instructions for writing your first Lazarus Program. Suggest an administrator places it in the appropriate place on the Tutorial menu. 3/09/2004 User:Kirkpatc
551	578		- Per above, moved Chris's writeup to the main body of the tutorial VlxAdmin
552	579		- Began to insert text describing the Lazarus Editor - more to follow! 24 Mar 2004 User:Kirkpatc
553	580		- Added some more to Lazarus Editor section of Tutorial. 25 Mar 2004 User:Kirkpatc
554	581		- Added screenshots and revised some of the page formatting VlxAdmin 3/25/2004
555	582		- Moved some of kwhitefoot's comments into Tutorial section. Formatting not quite right, but have to go to bed now! 26 Mar 2004 User:Kirkpatc
556	583		- Formatted, added credits and comments. Removed original notes. VlxAdmin 3/26/2004
557	584		- More material added to Editor section of tutorial. 26 Mar 2004 User:Kirkpatc
558	585		- More material added describing the Main Menu. Renamed 'Hello World' to 'Getting Started' and moved it to nearer the top. 31 March 2004 User:Kirkpatc
559	586		- Inserted section on Run sub-menu. Some general editing (eg ended each entry with a period to ensure consistency). 9 Apr 2004 User:Kirkpatc
560	587		- Inserted a new section on How to get started with MySQL in FPC/Lazarus. 13 Apr 2004 User:Kirkpatc
561	588		- Deleted the section on MySQL from here: it has been copied to Lazarus Database section of tutorial. 14 Apr 2004 User:Kirkpatc
562	589		- Added some more to the description of the Editor Main Menu. 18 Apr 2004 User:Kirkpatc
563	590		- Added section on Environment sub-menu. 19 Apr 2004 User:Kirkpatc
564	591		- Added section on Components sub-menu. 4 May 2004 User:Kirkpatc
565	592		- Adding Tools sub-menu description (incomplete). 7 May 2004 User:Kirkpatc
566	593		- Added some screenshots to Menu descriptions. 9 May 2004 User:Kirkpatc
567	594		- Fixed a bit in Environment Options - thanks VincentSnijders. 14 May 2004 User:Kirkpatc
568	595		- More additions to Tools sub-menu. 19 May 2004 User:Kirkpatc
569	596		- Added a section on the Button Bar and started work on The Component Palette. 20 May 2004 User:Kirkpatc
570	597		- Posted a description file for the StdCtrls unit of the LCL, in the hope that people will add comments. 26 May 2004 User:Kirkpatc
571	598		- Edited the StdCtrls file, removing a lot of repetitive material and doing some formatting. It is still far too long. 28 May 2004 User:Kirkpatc
572	599		- Expanding on the Components Palette. 5 June 2004 User:Kirkpatc
573	600		- Added a lot to the DialogExamples page. 10 June 2004 User:Kirkpatc
574	601		- Considerable revision of the StdCtrls page, hopefully making it clearer and encouraging people to contribute - particularly in the 'Description' sections. 14 June 2004 User:Kirkpatc
575	602		- Added pages for Menus and Dialogs units (linked to Component Palette description) - please feel free to add to these pages. 14 June 2004 User:Kirkpatc
576	603		- Added page for Common Controls (linked to Component Palette). 16 June 2004 User:Kirkpatc
577	604		- Added MaskEdit page (linked to Component Palette). 17 June 2004 User:Kirkpatc
578	605		- Added Buttons, ExtCtrls pages (linked to Component Palette). 17 June 2004 User:Kirkpatc
579	606		- Edited MainMenu component description page. 23 June 2004 User:Kirkpatc
580	607		- Some additions to Common Controls. 28 June 2004 User:Kirkpatc
581	608		- A new tutorial on Text-mode Pascal programming has been added. 5 July 2004 User:Kirkpatc
582	609		- Minor changes to ComCtrls, ExtCtrls, Environment Menu. 10 July User:Kirkpatc
583	610		- Added FormsTxt, component description page for Component Palette. 20 July 2004 User:Kirkpatc
584	611		- Some corrections to ConsoleModePascal. 21 July 2004 User:Kirkpatc
585	612		- Some small changes to ComponentPalette. 22 July 2004 User:Kirkpatc
586	613		- Returned after a long absence! Changed link for component descriptions in StdCntls group of ComponentPalette to point directly at the Lazarus on-line help html pages. 25 Sept 2007 User: Kirkpatc
587	614		- Uploaded some more up-to-date screenshots and fixed links in descriptions of the Menus. 2 October 2007 User: Kirkpatc
588	615		- Fixed links for component descriptions in Extra Controls section of Component Palette. 2 October 2007 User: Kirkpatc
589	616		- Added sections on How to use Standard Controls etc and How to use Menus (based on topics in the LCL Documentation). Fixed some links in Component Palette. 4th June 2008 User: Kirkpatc
590	617		- Some edits and additions to the Lazarus Files section. 12th July 2008 User: Kirkpatc
591	618		- Translated from English into Macedonian by Ljupka Pulovska. 25th September 2008 User:Ljupka
592	619
593	620		---
594	621		From the Free Pascal wiki, page "Lazarus Tutorial/mk", as it stood on 2021-12-08 after a change by Kupferstecher, out of the wiki's dump of 2024-05-26. Copyright stays with the author who wrote it, according to the old wiki's [[Licensing]] page. If you have concerns about this material, [message the admin](/wiki-contact).

Back to history